Nếu Hội An là một bức tranh sơn dầu đa sắc, thì Hội quán Phúc Kiến chính là nét cọ sắc sảo và rực rỡ nhất, nơi dấu ấn văn hóa của cộng đồng người Hoa đã khắc ghi vào tâm khảm phố Hội suốt hơn ba trăm năm qua. Vượt lên trên dáng vẻ nguy nga, tráng lệ với tông đỏ chủ đạo đầy quyền quý, hội quán còn là nơi kể lại bản trường ca về hành trình vượt đại dương tìm đến miền đất hứa, về những tín ngưỡng linh thiêng được vun đắp từ bao đời. Hãy cùng QBTravel ngược dòng thời gian, bước qua cánh cổng tam quan cổ kính để khám phá một di sản kiến trúc – tâm linh vô giá giữa lòng Di sản thế giới.
1. Nguồn gốc lịch sử: Từ ngôi chùa nhỏ đến di sản quốc gia
Hội quán Phúc Kiến (còn được gọi là Phước Kiến) tọa lạc tại số 46 Trần Phú, TP. Hội An. Lịch sử của công trình này gắn liền với buổi đầu hình thành khu phố cổ.
- Khởi nguồn: Tương truyền, tiền thân của hội quán là một ngôi chùa nhỏ tên là Kim Sơn Tự, được dựng lên để thờ một pho tượng Phật trôi dạt vào bờ sông.
- Chuyển mình: Năm 1697, khi Hội An bước vào thời kỳ hưng thịnh, các thương nhân người Phúc Kiến (Trung Quốc) đã mua lại nền chùa cũ để xây dựng hội quán. Mục đích chính là tạo dựng nơi sinh hoạt cộng đồng đồng hương và thờ tự tín ngưỡng riêng.
- Trùng tu: Từ một công trình bằng gỗ đơn sơ, qua nhiều lần trùng tu, đặc biệt là đợt lớn năm 1757, hội quán đã được xây dựng lại kiên cố bằng gạch và mái ngói âm dương như diện mạo hiện nay.
- Di sản: Năm 1990, Hội quán Phúc Kiến chính thức được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.
Với bề dày lịch sử và giá trị nghệ thuật đặc sắc, Hội quán Phúc Kiến đã và đang trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, nơi mỗi viên gạch, mỗi mái ngói đều kể lại câu chuyện về một thời hưng thịnh của thương cảng Hội An xưa.
2. Bố cục và kiến trúc: “Chữ Tam” đầy tinh xảo
Hội quán được xây dựng theo kiểu “chữ Tam” (三) – một bố cục phổ biến trong kiến trúc hội quán Trung Hoa, tạo ra chiều sâu hun hút và sự cân xứng hoàn hảo.
- Cổng Tam Quan: Đây là lối vào đầy nghệ thuật, được lợp mái ngói âm dương uốn cong, trên đỉnh đắp hình “lưỡng long chầu nguyệt”. Hai bên cổng đặt tượng ông Nhật và bà Nguyệt, đại diện cho âm và dương, trời và đất. Ba lối đi nhỏ mang ý nghĩa biểu trưng cho Thiên – Địa – Nhân.
- Sân tiền cảnh: Ngay khi bước qua cổng, du khách sẽ bắt gặp không gian sân vườn thoáng đãng với cây bonsai và hòn non bộ, tạo nên sự tách biệt hoàn toàn với phố xá ồn ào bên ngoài.
- Chính điện & Hậu điện: Nối tiếp nhau là các dãy nhà Đông – Tây, chính điện uy nghi và hậu điện trầm mặc, tạo nên một tổng thể kiến trúc nguy nga, tráng lệ với tông màu đỏ chủ đạo – biểu tượng của may mắn và thịnh vượng trong văn hóa Á Đông.
Mỗi chi tiết kiến trúc tại hội quán không chỉ được sắp đặt đầy dụng ý phong thủy mà còn kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp uy nghiêm và sự tinh tế trong thẩm mỹ, tạo nên một không gian nghệ thuật khiến bất cứ ai đặt chân đến cũng phải trầm trồ, thán phục.
3. Tâm điểm tâm linh: Nơi gửi gắm những nguyện cầu
Hội quán là nơi thờ Bà Thiên Hậu Thánh Mẫu – vị thần biển cả được ngư dân và thương nhân đi biển tôn kính, phù hộ cho những chuyến hải trình được bình an.
- Các vị thần hỗ trợ: Hai bên Bà là tượng Thần Thiên Lý Nhãn và Thần Thuận Phong Nhĩ, luôn phò trợ bà cứu giúp muôn dân.
- Trải nghiệm tâm linh đặc biệt: Du khách thường mua những vòng nhang lớn, viết điều ước vào mảnh giấy nhỏ và treo lên. Hương trầm tỏa ra mang theo hy vọng và lời cầu nguyện. Khi vòng hương cháy hết (có thể lên tới 30 ngày), những mảnh giấy sẽ được hóa vàng, gửi gắm lời nguyện cầu đến thế giới tâm linh.
- Hậu điện: Nơi thờ Lục Tánh Vương Gia, 12 Bà Mụ và 3 Bà Chúa Sinh Thai – phản ánh tín ngưỡng cầu mong con cái, gia đạo ấm êm và sự che chở của tổ tiên.
Những vòng nhang treo cao tựa như sợi dây vô hình kết nối giữa thực tại và tâm linh, khẳng định niềm tin mãnh liệt của bao thế hệ vào sự bảo hộ của các vị thần, làm nên nét đẹp nhân văn sâu sắc trong đời sống tinh thần của cộng đồng người Hoa tại Hội An.
4. Những báu vật lưu giữ giá trị lịch sử
Không chỉ dừng lại ở quy mô kiến trúc tráng lệ, Hội quán Phúc Kiến còn được xem là một bảo tàng văn hóa thu nhỏ, nơi lưu giữ “hồn cốt” của những thương nhân người Hoa xưa thông qua bộ sưu tập cổ vật vô giá có niên đại hàng trăm năm:
- Quả đại hồng chung: Được đúc từ năm 1790, tiếng chuông cổ không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là chứng nhân lịch sử, vang vọng âm thanh của một thời kỳ hưng thịnh tại thương cảng Hội An.
- Bộ sưu tập thờ tự: Nổi bật với các đôi trống đồng cổ, lư hương tinh xảo và hệ thống tượng thờ được chạm khắc tỉ mỉ từ gỗ quý, thể hiện sự thành kính và khiếu thẩm mỹ đỉnh cao của các nghệ nhân đương thời.
- Hệ thống hoành phi: Không gian chính điện càng thêm trang nghiêm với 14 bức hoành phi chạm khắc chữ Hán tinh xảo. Mỗi bức đều được sơn son thếp vàng lộng lẫy, không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật thị giác mà còn là nơi gửi gắm những lời răn dạy, ước vọng về sự thịnh vượng và đức độ của bậc tiền nhân.
- Mô hình thuyền buồm cổ: Hiện vật đặc biệt có niên đại từ năm 1875 này chính là lời kể sống động nhất về những chuyến hải trình vượt đại dương gian khổ. Hình ảnh chiếc thuyền không chỉ gợi nhớ về lòng dũng cảm của các thương nhân mà còn thể hiện niềm tin vào sự chở che của “Bà” trước sóng gió biển khơi.
Sự hiện diện của những cổ vật này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng di sản của Hội quán, mà còn là sợi dây kết nối bền chặt, đưa du khách ngược dòng thời gian để cảm nhận rõ nét về một thời kỳ vàng son của thương cảng Hội An – nơi những giá trị vật chất hòa quyện cùng tinh thần, tạo nên một di sản văn hóa trường tồn với thời gian.
5. Kinh nghiệm tham quan hữu ích
Để chuyến hành trình trở nên trọn vẹn, bạn hãy lưu ý một số thông tin sau:
| Thông tin | Chi tiết |
| Địa chỉ | 46 Trần Phú, Cẩm Châu, Hội An, Quảng Nam |
| Giờ mở cửa | 07:00 – 18:00 hàng ngày |
| Vé tham quan | 80.000 VNĐ (Việt Nam) / 150.000 VNĐ (Quốc tế) |
Một vài lưu ý nhỏ:
- Vì đây là không gian tâm linh, hãy lựa chọn trang phục lịch sự và giữ trật tự.
- Không nên mang đồ ăn vào hội quán.
- Các dịp lễ lớn (Tết Nguyên tiêu, Vía Bà Thiên Hậu) thường rất đông, hãy bảo quản tư trang cẩn thận.
- Thời điểm lý tưởng nhất để ghé thăm là buổi sáng sớm hoặc chiều muộn để tận hưởng không gian yên bình nhất.
Hội quán Phúc Kiến không chỉ là một công trình kiến trúc, mà còn là minh chứng cho sự giao thoa văn hóa, là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại giữa lòng phố Hội. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn có một chuyến tham quan ý nghĩa và giàu trải nghiệm.
Hội quán Phúc Kiến chính là minh chứng sống động nhất cho hành trình kiến tạo văn hóa của người Hoa tại Hội An – một chương lịch sử đầy tự hào được viết nên bởi sự giao thoa, thích nghi và bồi đắp không ngừng. Qua hơn ba trăm năm, nơi đây không chỉ được bảo tồn như một di tích quốc gia, mà còn là linh hồn, là bản sắc không thể thay thế tạo nên sự đa dạng và chiều sâu cho phố cổ. Đến với Hội quán Phúc Kiến, du khách không chỉ đến để chiêm bái một công trình kiến trúc, mà là để chạm tay vào một phần ký ức di sản, để trân trọng hơn những giá trị văn hóa vẫn đang bền bỉ chảy trôi cùng nhịp thở của vùng đất thương cảng xưa.
Theo dõi QBTravel để tiếp tục cập nhật thêm nhiều thông tin về văn hoá, du lịch và ẩm thực phố Hội.
